Breadcrumbing, benching, orbiting — nowe słowa na stare sposoby zwodzenia

Wyobraź sobie: od jakiegoś czasu ktoś poznany w aplikacji randkowej odpisuje zrywami, lajkuje twoje relacje, ale spotkanie zawsze jest „kiedyś”. Breadcrumbing to jedna z nazw takiego podtrzymywania zainteresowania bez zobowiązania. Obok niego pojawiają się benching, orbiting i zombieing. Wszystkie opisują sposoby trzymania kogoś w zasięgu, choć różnią się tym, czy kontakt jeszcze trwa i jak wygląda. Trzymanie kogoś „na zapas” nie jest nowe. Nowe są kanały: wiadomości, polubienia i media społecznościowe.

Breadcrumbing, benching, orbiting, zombieing: co to znaczy

Breadcrumbing to potoczne określenie zainteresowania okazywanego z przerwami, bez zamiaru budowania związku. Tak opisuje je słownik (Merriam-Webster). Nazwa nawiązuje do okruchów chleba z baśni o Jasiu i Małgosi. W badaniach pojawiają się flirtujące, niezobowiązujące wiadomości i przypadkowe polubienia, które podtrzymują nadzieję na relację (Navarro i in., 2020; Khattar i in., 2023). To okruchy uwagi: tyle, żeby kontakt nie wygasł, bez zaangażowania.

Benching jest potoczną nazwą trzymania kogoś „na ławce rezerwowych”, jako możliwej przyszłej opcji. Najbliższe mu pojęcie badawcze to „back burner”, czyli potencjalna lub dawna osoba partnerska, z którą utrzymuje się kontakt bez wyłącznej relacji (Dibble i Drouin, 2014).

Orbiting oznacza wycofanie się z bezpośredniej rozmowy przy dalszym oglądaniu aktywności drugiej osoby, na przykład jej relacji na Instagramie. Termin ukuła Anna Iovine; słowo trafiło na krótką listę Słowa Roku Oxfordu w 2018 roku. Zombieing z kolei to potoczna nazwa powrotu po zniknięciu bez słowa, bez wyjaśnienia przerwy. Tak opisuje je lekarz Bruce Y. Lee na blogu Psychology Today.

To słowa z internetu i mediów, nie terminy diagnostyczne. Spośród tych nazw badano breadcrumbing; poza nim duże słowniki nie notują pozostałych w podanych znaczeniach randkowych. Dla orbitingu i zombieingu nie ma badań, które pozwalałyby ocenić ich skutki.

Pojęcie	Co robi druga osoba	Czy kontakt trwa	Skąd definicja
Breadcrumbing	Okazuje zainteresowanie z przerwami, flirtuje, ale się nie wiąże	Tak, w okruchach	Słownik Merriam-Webster, badania Navarro i Khattar
Benching	Trzyma cię „na ławce rezerwowych”, na wypadek gdyby	Tak, bez zobowiązania	Potoczne; w badaniach najbliższe jest pojęcie „back burner”
Orbiting	Przestaje pisać, ale ogląda twoje relacje i lajkuje posty	Tylko w mediach społecznościowych	Oxford Languages, termin Anny Iovine
Zombieing	Wraca po ghostingu bez wyjaśnienia	Po długiej przerwie	Potoczne, blog w Psychology Today
Ghosting	Znika i przestaje odpowiadać	Nie	Badania Navarro i Freedman

Czym różnią się od ghostingu

Ghosting oznacza jednostronne przerwanie całej komunikacji w relacji, czasowo albo na stałe. Przy breadcrumbingu i benchingu kontakt trwa w ograniczonej formie. W orbitingu kończy się bezpośrednia rozmowa, lecz zostają ślady obecności w mediach społecznościowych. Zombieing to powrót po zniknięciu bez słowa.

Orbiting jest możliwy dzięki mediom społecznościowym: można nie odpowiadać, a zarazem oglądać czyjeś posty. Dlaczego ludzie w ogóle znikają bez słowa, opisałam w tekście o ghostingu.

Dlaczego ludzie tak robią: perspektywa osoby, która zwodzi

Dlaczego ludzie stosują breadcrumbing? W anonimowej ankiecie online 682 osób w wieku 18-40 lat (334 z Indii i 348 z Hiszpanii) zarówno lękowy, jak i unikający styl przywiązania wiązały się ze stosowaniem breadcrumbingu, w Indiach silniej lękowy, w Hiszpanii silniej unikający (Khattar i in., 2023). Autorzy przypuszczają, że osoby o stylu unikającym mogą w ten sposób chronić niezależność i unikać bliskości, a osoby o stylu lękowym szukać uwagi i potwierdzenia. To interpretacje autorów. Nie da się na ich podstawie rozpoznać stylu konkretnej osoby. Czym różnią się te style, pisałam w tekście o stylach przywiązania.

Badanie było przekrojowe, opierało się na samoopisie i doborze metodą kuli śnieżnej oraz uwzględniało tylko perspektywę osób stosujących breadcrumbing. Nie ustala więc przyczyn. W ankiecie 374 osób kontakt z „zapasowymi” osobami przez kanały elektroniczne był częsty, a osoby utrzymujące więcej takich kontaktów wyżej oceniały swoje alternatywy (Dibble i Drouin, 2014). U osób w związku liczba takich kontaktów nie wiązała się jednak z zaangażowaniem w stałą relację.

Czy to zawsze świadoma manipulacja? Definicja słownikowa mówi o utrzymywaniu władzy, ale Oxford opisuje też spór, czy podobne zachowania wynikają z gry o władzę, czy z pozostawiania sobie otwartych opcji. Moim zdaniem z zewnątrz nie da się rozstrzygnąć, co myśli osoba, która stosuje breadcrumbing. Możesz za to ocenić powtarzający się wzorzec i to, jak się w nim czujesz.

Co breadcrumbing robi z osobą po drugiej stronie: badania

W ankiecie online obejmującej 626 dorosłych w Hiszpanii w wieku 18-40 lat (Navarro i in., 2020) 14,1% badanych zgłosiło doświadczenie wyłącznie breadcrumbingu w ostatnim roku, 4,8% wyłącznie ghostingu, a 2,4% obu. Osoby, które doświadczyły breadcrumbingu, zgłaszały mniejszą satysfakcję z życia oraz większą bezradność i samotność. W tej próbie sam ghosting nie wiązał się istotnie z tymi wynikami. Nie są to odsetki dla całej populacji ani dowód, że breadcrumbing spowodował te trudności: próba była wygodna, badanie przekrojowe, a doświadczenie breadcrumbingu mierzono jednym pytaniem.

Nie znaczy to, że zniknięcie bez słowa nie boli. W badaniu 80 osób, które miały za sobą obie role, ghostowani opisywali smutek i zranienie oraz silniejsze niż ghostujący zagrożenie poczucia kontroli, samooceny, przynależności i sensu (Freedman i in., 2024).

Dlaczego niejasne sygnały tak zajmują myśli? W eksperymencie dotyczącym pierwszego wrażenia studentki najwięcej myślały o mężczyznach, co do których zainteresowania nie miały pewności (Whitchurch i in., 2011). To nie było badanie breadcrumbingu. Przy orbitingu uważaj na tę samą pułapkę z drugiej strony. Jeśli w odpowiedzi sama oglądasz jego profil, pamiętaj, że w ankiecie 464 osób po rozstaniu częste oglądanie profilu byłego partnera na Facebooku wiązało się z większą tęsknotą i cierpieniem. To badanie korelacyjne, więc nie wiadomo, co było przyczyną (Marshall, 2012).

Jak rozpoznać, że jesteś „na ławce”: 6 sygnałów

Jak rozpoznać breadcrumbing, gdy znajomość jest niejasna? Te sygnały wynikają z definicji opisanych wyżej i zachowań uwzględnionych w badaniu breadcrumbingu:

1. Odzywa się zrywami. Po dniach ciszy wysyła kilka wiadomości, po czym znów milknie.
2. Flirtuje i zostawia polubienia, ale unika konkretów. Spotkanie wciąż pozostaje „kiedyś” albo nie dochodzi do niego wcale.
3. Pisze głównie wtedy, kiedy jemu pasuje, na przykład gdy czuje się samotny. To opis zachowania z kwestionariusza. O intencjach tej osoby nic nie mówi.
4. Nie odpisuje, ale ogląda twoje relacje i lajkuje posty. To pasuje do opisu orbitingu.
5. Wraca po tygodniach albo miesiącach milczenia, jakby przerwy nie było, i jej nie wyjaśnia. Tak opisuje się zombieing.
6. Kontakt trwa, lecz nie pojawia się zobowiązanie ani wyłączność i nic się nie zmienia. Przypomina to trzymanie kogoś „na zapas”.

Moja praktyczna reguła: jeden sygnał jeszcze nie tworzy wzorca. Jeśli widzisz trzy lub więcej przez kilka tygodni, potraktuj to jako powód do rozmowy o tym, czego oczekujesz. Nie musisz przy tym ustalać, czy ktoś chciał cię zwodzić.

Co odpowiedzieć i kiedy zakończyć znajomość

Jak reagować na breadcrumbing? Zaczęłabym od nazwania własnej potrzeby i zaproponowania konkretu zamiast zgadywania intencji. Możesz napisać: „Chciałabym się spotkać. Masz czas w sobotę?” Potem sprawdź, czy za odpowiedzią idzie działanie. Jeśli po jasnym pytaniu nadal dostajesz tylko okruchy uwagi, możesz zakończyć znajomość krótko: „Szukam innego rodzaju kontaktu, więc nie będę tego kontynuować”.

Jasność nie gwarantuje, że będzie mniej bolało. W dwóch badaniach ankietowych o odrzuceniu w randkowaniu online (w pierwszym wzięło udział 177 osób) osoby, które dostały odmowę z wyjaśnieniem, oceniały ją jako najbardziej bolesną (van der Zanden i Schokkenbroek, 2024). Moim zdaniem jasna odpowiedź daje jednak informację, na której możesz oprzeć decyzję. Jak wygląda stałe, przewidywalne zainteresowanie, opisałam przy green flagach w związku.

Po zakończeniu znajomości możesz rozważyć przerwę w kontakcie. Jeśli trudno ci nie zaglądać na jego profil, przeczytaj tekst o zasadzie zero kontaktu.

Kiedy warto porozmawiać ze specjalistą

Jeśli po takiej znajomości obniżony nastrój trwa dwa tygodnie lub dłużej albo nie radzisz sobie z nim sama, porozmawiaj z lekarzem lub psychologiem, jak zaleca brytyjska służba zdrowia NHS. W kryzysie emocjonalnym możesz zadzwonić pod 116 123, bezpłatny Kryzysowy Telefon Zaufania dla dorosłych, czynny całodobowo.

Często zadawane pytania

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje pomocy psychologa, psychoterapeuty ani lekarza.